​

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Sofralık Zeytin Tebliği 23.08.2014 tarih ve 29097 sayılı Resmi Gazete 'de yayımlanarak yürüklüğe girdi. Sofralık zeytindeki tuz oranı ağırlıkça en fazla yüzde 8'le sınırlandırıldı. Düzenlemeye göre 100 gramda en fazla 4 gram tuz içeren sofralık zeytinler için "az tuzlu" ifadesi kullanılabilecek.

          Sofralık zeytinleri kapsayan tebliğin amacı; sofralık zeytinlerin tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretilmesi, hazırlanması, işlenmesi, muhafaza edilmesi, depolanması, taşınması ve pazarlanmasını sağlamak üzere bu ürünlerin özelliklerini belirlemektir.

         Ürün özellikleri

a) Sofralık zeytinler, kendine özgü tadı ve kokusu dışında yabancı tat ve koku içermez.

b) Sofralık zeytinler, kendine özgü yenilebilme olgunluğunda olur.

c) Sofralık zeytinler kokuşmuş, küflenmiş olmaz.

ç) Salata zeytinde, zeytin oranı, süzme ağırlık üzerinden ilave edilen karışım maddeleri toplamının en az % 70'i olur.

d) Hazır ambalajlı olarak piyasaya arz edilen zeytinlerin pH değeri ve tuz (NaCl) miktarı Ek-1'de verilen değerlere uygun olur. Bu değerlere, mezokarpta (etli kısımda) bakılır.

e) Doğal zeytin daha fazla meyve aromasına sahiptir, hafif acı tatta olabilir.

f) Bütün haldeki çekirdekli veya çekirdeksiz zeytinler için, her bir paket üründe tek çeşit zeytin kullanılır.

g) Sofralık zeytin üretiminde tanımlarda belirtilen insan tüketimine uygun su kullanılır.

ğ) Biber, soğan, badem, kereviz, kapari, portakal veya limon kabuğu, fındık içi ve benzeri maddeler tek başına veya karıştırılarak veya ezme gibi fiziksel işlemlerden geçirildikten sonra dolgu maddesi olarak kullanılır.

h) Çekirdeksiz ve çekirdeği çıkarılarak işlenen zeytinlerde; 5 mg'dan fazla gelen çekirdek parçaları veya bütün çekirdek miktarı, en fazla 100 gramda 2 adet olur.

ı) Zeytin yabancı madde içermez. Ancak, üretim teknolojisi gereği üründe bulunmaması gereken çekirdek, yaprak, sap, zeytin parçaları ve dolgu maddeleri gibi maddelerin miktarı en fazla 100 gramda 5 adet olur.

i) Dane iriliği; çekirdeksiz, dolgulu ve bütün haldeki tüm zeytinlere uygulanır. Zeytinin dane irilik derecesi ambalaj üzerinde belirtilen en düşük dane sayısından daha az olabilir. Ancak ambalaj üzerinde belirtilen en yüksek dane sayısından en fazla % 5 daha çok olabilir.

(2) Sofralık zeytin, zeytin meyvesinin olgunluk derecelerine, işleme şekillerine, piyasaya sunuş şekillerine göre sınıflandırılır.

Katkı maddeleri : sofralık zeytinlerde kullanılacak katkı maddeleri, Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur. Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde renklendirici ve tatlandırıcı kullanılmaz.

Hijyen

1. Tebliğ kapsamında yer alan ürünler; Gıda Hijyeni Yönetmeliği ve Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliğinde yer alan hükümlere uygun olur.

2. Hazır ambalajsız olarak piyasaya arz edilen ürünler birinci fıkrada yer alan hükümlere ilave olarak EK-3'te belirtilen hijyen kriterlerine de uygun olur.

EK-3 : Hazır Ambalajsız Olarak Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Üretim, Depolama, Dağıtım ve Satış Aşamalarında Uyulması Gereken Kurallar

          1. Satış noktasında ambalajından çıkarılarak hazır ambalajsız olarak piyasaya arz edilen ürünler ile temas eden malzeme, alet ve ekipman; gıda ile temasa uygun, yeterli temizlik ve dezenfeksiyona izin veren madde ve malzemeden yapılır. Bulaşma riskini engelleyecek biçimde üretilir, kullanıma hazır, bakımlı ve iyi şartlarda tutulur.

       2. Tebliğ kapsamında hazır ambalajsız olarak piyasaya arz edilen zeytinin, satış yerlerine bulaşma riskini engelleyecek biçimde yerleştirilmesi gerekir.

          3. Hazır ambalajsız olarak piyasaya arz edilen ürünler; satış yerlerinde tüketicinin el temasını engelleyecek şekilde zeminle teması önlenerek kapalı bir ortamda muhafaza edilir ve satıcı kontrolünde satılır. Satış sırasında bu Tebliğ kapsamında hazır ambalajsız olarak piyasaya arz edilen ürünler, Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliği'nde yer alan hükümlere uygun bir ambalaj malzemesine konularak tüketiciye arz edilir.

          4. Hazır ambalajsız olarak piyasaya arz edilen ürünlerin muhafaza edildiği yerlerde tüketicinin rahatlıkla görebileceği büyüklükte Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinin 13 üncü maddesinin üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarına uygun etiketin yer alması zorunludur. Söz konusu bilgilere ilaveten işletme kayıt  numarası, ürünün parti numarası ve dane irilik derecesi de satış reyonlarındaki tezgah etiketlerinde yer almalıdır.

          5. Hazır ambalajsız olarak piyasaya arz edilen ürünlerin taşınması ve satışı sırasında çalışan tüm personelin, kişisel temizliğini sürdürmeye azami itina göstermesi, uygun ve temiz kıyafet giymesi zorunludur.

          6. Yukarıda belirtilen hükümler pazar yerleri ve benzeri açık satış alanları da dahil olmak üzere zeytin satışı yapılan tüm satış yerlerinde geçerlidir.

Etiketleme

Tebliğ kapsamında yer alan ürünler, Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliğinde yer alan hükümler ile birlikte aşağıdaki hükümlere de uygun olur.

a) Sofralık zeytinlerde ürün adı; işleme şekli, olgunluk dereceleri ve piyasaya sunuş şekillerine göre tanımlanan isimlerle desteklenir. İşleme şekli ürün adı ile aynı puntoda olacak şekilde belirtilir.

b) Sofralık zeytinlerin işleme şekillerinin alt sınıfları (sele, salamura, kurutma, oksidasyonla karartma vb.) ve piyasaya sunuş şekilleri etiket üzerinde ürün adının hemen altında uygun puntoda belirtilir. Eğer bir ürün hazırlanırken birden fazla işlem uygulanıyorsa tüm işlemler belirtilir.

c) Zeytin çeşidi, tüm zeytinlerde etiket üzerinde belirtilen ürün adının punto büyüklüğünden, daha büyük bir puntoda olmamak şartıyla "……çeşidi" şeklinde yazılarak belirtilebilir. Zeytin çeşidi, ürün adı olarak kullanılmaz.

ç) Dolgulu zeytinlerde ürün adı dolgu maddesinin adıyla ifade edilir.

d) Salata zeytinlerde, zeytin oranı "%... zeytin içerir." şeklinde ürün adı ile birlikte etiketin aynı yüzünde olacak şekilde belirtilir.

e) Çekirdeksiz zeytin, dolgulu zeytin, hurma zeytin ve bütün haldeki zeytinlerde dane adedi; 1 kg'daki dane adedi esas alınarak, EK-2'de yer alan tabloya uygun olarak etiket üzerinde belirtilir. Bu tabloda yer alan bilgiler dışında, marka dahil dane iriliğini belirten hiç bir ifade etikette yer almaz.

f) Sofralık zeytinlerin yüzeyini kaplamak amacıyla bitkisel yağ ilave edilmesi durumunda ürün etiketlerinde ürün adı, "yağlı" ifadesi ile desteklenebilir. Kullanılacak olan bitkisel yağ Bitki Adı ile Anılan Yemeklik Yağlar Tebliğine uygun olur.

g) Zeytinlerdeki tuz içeriği (NaCl) 100 gramda 4 grama kadar ise "az tuzlu" olarak ifade edilebilir.

ğ) Bütün olarak piyasaya sunulan zeytinlerde "bütün" ifadesi farklı bir özellik oluşturmadığı için etikette belirtilmesi zorunlu değildir.

h) Salata zeytinlerin yalnızca baharat veya sirke ile hazırlanması durumunda "baharatlı zeytin" veya "sirkeli zeytin" şeklinde isimlendirme yapılabilir.

Yürürlükten kaldırılan tebliğ : Bu Tebliğ ile,  25/5/2008 tarihli ve 26886 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Sofralık Zeytin Tebliği (Tebliğ No: 2008/24) yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçiş hükümleri

1. Tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri 31.12.2014 tarihine kadar bu Tebliğ hükümlerine uyum sağlarlar.

2. Tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri tarafından 16 ncı madde ile yürürlükten kaldırılan Tebliğ hükümlerine uygun ürünler, 31.12.2014 tarihinden önce piyasaya arz edilmek koşulu ile 31.12.2016 tarihine kadar piyasada bulunabilir.